Αναβλητικότητα;

Η Ηρώ διηγείται ότι κάποτε ήταν και η ίδια πολύ αναβλητική. Με όσα δεν της άρεσαν, με όσα της δημιουργούσαν άγχος, με αυτά που πίστευε ότι ήταν πάνω από τις δυνάμεις της. Ανέβαλε αυτό που έπρεπε να κάνει ή να πει για την επόμενη, χωρίς να ορίζει ποια μέρα είναι η “επόμενη” έως ότου το βουνό της αναβλητικότητας την πλάκωνε. Μέχρι που αναγκαζόταν να αναλάβει δράση, στην εκπνοή του χρόνου, στο“παρά πέντε” όπως είπε.

* * * 

Θα ήθελα να θυμάστε ότι η αναβλητικότητα δεν είναι μοιραίο ελάττωμα. Είναι μια πρόκληση που μπορείτε να ξεπεράσετε. Είναι στο χέρι σας να μην την αφήσετε να σας νικήσει. Πάρτε τον έλεγχο της ζωής σας, βγείτε από τη ζώνη άνεσής σας και τότε θα δείτε ότι μπορείτε αγγίξτε τα όνειρά σας. Αν θέλετε φυσικά.

Τί είναι όμως η αναβλητικότητα;

Με απλά λόγια θα σας πω ότι είναι “η τέχνη της ατέρμονης καθυστέρησης”. Η αναβλητικότητα δεν αφορά μόνο μαθητές, φοιτητές και εργαζόμενους. Θα την συναντήσουμε σε άτομα ιδιαιτέρως δημιουργικά αλλά και σε όσους δεν τους δόθηκε η ευκαιρία να εκφραστούν με τον δικό τους τρόπο. Είναι η “ηθελημένη καθυστέρηση μιας εργασίας ή δραστηριότητας που γνωρίζουμε ότι πρέπει να ολοκληρώσουμε”.

Έτσι λοιπόν προκειμένου να μην ξεκινήσουμε ή να ολοκληρώσουμε μια εργασία, επιλέγουμε συνειδητά να ασχοληθούμε με κάτι άλλο, ακόμα και αν ξέρουμε ότι η καθυστέρηση θα φέρει αρνητικές συνέπειες, γκρίνιες και ό,τι άλλο.

Παρόλο που η αναβλητικότητα μπορεί να φαντάζει σαν αβίαστη επιλογή, στην πραγματικότητα, κρύβει πλήθος ψυχολογικών παραγόντων και μηχανισμών άμυνας.

Πως Εκδηλώνεται; 

Η αναβλητικότητα δεν εμφανίζεται πάντα το ίδιο πρόσωπο. Μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους, όπως:

• Καθυστέρηση: Η γνωστή και πιο κλασική της μορφή, όπου αφήνουμε τα πάντα για την τελευταία στιγμή, με αποτέλεσμα άγχος, κακή ποιότητα εργασίας και χαμένες προθεσμίες.
• Τελειομανία:  Η εμμονή με την τελειότητα μπορεί να μας οδηγήσει σε ατελείωτες αναθεωρήσεις και καθυστερήσεις, φοβούμενοι ότι η εργασία μας δεν είναι αρκετά καλή με αποτέλεσμα να “μένουμε διαρκώς στην αφετηρία”.
• Φόβος αποτυχίας: Η πιθανότητα αποτυχίας μπορεί να μας τρομάξει τόσο πολύ, ώστε να αναβάλλουμε την έναρξη μιας υποχρέωσης ή εργασίας, προκειμένου να αποφύγουμε την αρνητική κριτική.
• Έλλειψη κινήτρου: Αν η εργασία μας φαίνεται βαρετή, αδιάφορη, δυσάρεστη ή μας την έχουν φορέσει ως αγγαρεία, είναι πολύ πιθανό να την αναβάλλουμε, ψάχνοντας για πιο ευχάριστες ασχολίες.
• Κακή διαχείριση χρόνου: Η αδυναμία μας να οργανώσουμε σωστά τον χρόνο μας και να θέσουμε ρεαλιστικούς στόχους μπορεί να μας οδηγήσει σε αναβλητικότητα, καθώς νιώθουμε χαμένοι και αβέβαιοι για το πώς να προχωρήσουμε.

Ποιές είναι οι συνέπειες της Αναβλητικότητας;

Η αναβλητικότητα, πέρα από το άγχος και την πίεση που φέρνει, μπορεί να έχει και σοβαρές συνέπειες, όπως:

• Χαμηλή παραγωγικότητα: Η καθυστέρηση στην ολοκλήρωση των εργασιών μειώνει αναπόφευκτα την παραγωγικότητά μας, με αποτέλεσμα να χάνουμε στόχους και ευκαιρίες.
• Χαμηλή ποιότητα εργασίας: Όταν εργαζόμαστε υπό πίεση χρόνου, η ποιότητα της εργασίας μας επηρεάζεται αρνητικά, με λάθη και ατέλειες. Όχι πάντα αλλά συμβαίνει.
• Άγχος: Η συνεχής αίσθηση του κατεπείγοντος και η πίεση για να τα προλάβουμε όλα, οδηγούν σε αυξημένα επίπεδα άγχους και στρες.
• Χαμηλή αυτοεκτίμηση: Η αδυναμία μας να τηρήσουμε τις υποσχέσεις μας και να ολοκληρώσουμε τις εργασίες μας, μπορεί να πλήξει την αυτοεκτίμησή μας και να μας κάνει να νιώθουμε ανεπαρκείς.
• Προβλήματα στις σχέσεις: Η αναβλητικότητα μπορεί να επηρεάσει αρνητικά και τις προσωπικές μας σχέσεις, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε απογοητεύσεις, καυγάδες και κλονισμένη εμπιστοσύνη. Υποσχέσεις που δώσαμε για την π.χ. πληρωμή των λογαριασμών και επανειλημμένως δεν τηρήσαμε.

Στρατηγικές για την αντιμετώπιση της αναβλητικότητας:

• Αναγνώριση σκέψεων: Το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση της αναβλητικότητας είναι η αναγνώριση των αρνητικών σκέψεων που σας εμποδίζουν να ξεκινήσετε. Αμφισβητήστε αυτές τις σκέψεις και αντικαταστήστε τις με πιο ρεαλιστικές και θετικές, π.χ. αν θέλετε να αλλάξετε τον τρόπο διατροφής σας, το να σκέφτεστε ότι δεν θα τα καταφέρετε, αντιλαμβάνεστε ότι δεν σας βοηθάει και παραμένετε μόνιμα σε έναν φαύλο κύκλο. Αντικαταστήστε αυτή τη σκέψη) λέγοντας στον εαυτό σας ότι σήμερα θα μειώσετε ή και θα αντικαταστήσετε κάθε τι που σας κάνει κακό.
• Εστιάστε στα οφέλη: Αντί να εστιάζετε στις δυσκολίες της εργασίας, σκεφτείτε τα οφέλη που θα αποκομίσετε από την ολοκλήρωσή της.
• Μικρά βήματα: Χωρίστε τις μεγάλες εργασίες σε μικρότερα, πιο διαχειρίσιμα βήματα. Αυτό θα σας κάνει να νιώθετε λιγότερο αγχωμένοι και πιο ικανοί να ξεκινήσετε.
• Επιβραβεύστε τον εαυτό σας: Πείτε κι ένα μπράβο. Όχι μόνο για τους άλλους αλλά και για εσάς. Σημασία δεν έχει πόσο μεγάλο ήταν το βήμα που κάνατε αλλά ότι ξεκινήσατε. Στην κορυφή του Ολύμπου, στον Μύτικα, κανείς δεν έφτασε γιατί το σκέφτηκε μόνο. Έφτασε γιατί ξεκίνησε τη διαδρομή από τους πρόποδες.
• Διαχειριστείτε το άγχος: Το άγχος μπορεί να επιδεινώσει την αναβλητικότητα. Βρείτε υγιείς τρόπους για να διαχειριστείτε το άγχος σας. Ο κάθε ένας από εμάς βρίσκει το δικό του μονοπάτι. Η μουσική, το διάβασμα, ο χορός, η άσκηση, η χαλάρωση και οι αναπνοές είναι εξαιρετικά βοηθητικά. Αν δείτε ότι δεν τα καταφέρνετε, ζητήστε βοήθεια.
• Δημιουργήστε ένα πρόγραμμα: Φτιάξτε ένα πρόγραμμα που σας βολεύει και τηρήστε το όσο το δυνατόν περισσότερο. Εμένα με βοηθάει πολύ το ημερολόγιο στο κινητό μου. Χρησιμοποιήστε την τεχνολογία προς όφελός σας.
• Βρείτε το κατάλληλο περιβάλλον: Εργαστείτε σε ένα ήσυχο και οργανωμένο περιβάλλον που θα σας βοηθήσει να εστιάσετε.
• Αποφύγετε τους περισπασμούς: Κλείστε το κινητό σας, σιγήστε τις ειδοποιήσεις σας και κλείστε τις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης κατά τη διάρκεια της εργασίας.
• Μάθετε να λέτε όχι: Μην αναλαμβάνετε περισσότερες υποχρεώσεις από όσες μπορείτε να διαχειριστείτε. Όσα περισσότερα ναι λέτε, τόσο περισσότερο θα σας φορτώνουν με υποχρεώσεις που δεν είναι δικές σας. Οριοθετηθείτε.
• Ζητήστε βοήθεια: Μην διστάσετε να ζητήσετε βοήθεια από φίλους, οικογένεια ή έναν θεραπευτή εάν η αναβλητικότητα σας επηρεάζει σημαντικά.

Να είστε υπομονετικοί. Η αλλαγή των συνηθειών χρειάζεται χρόνο και προσπάθεια και δεδομένου ότι εδώ λέμε όσες περισσότερες αλήθειες μπορούμε, να θυμάστε ότι θα υποτροπιάσετε. Θα ξημερώσει η μέρα που θα πείτε ‘’άντε παράτα με’’.

Να είστε ευγενικοί με τον εαυτό σας. Η αναβλητικότητα λίγο ως πολύ συμβαίνει ή έχει συμβεί στους περισσότερους από εμάς. Δεν έχετε κανέναν λόγο να επικρίνετε τον εαυτό σας για τις αναβλητικές του τάσεις. Ακόμα κι αν έχετε χάσει για λίγο το στόχο και τις προτεραιότητές σας, αφήστε το πίσω σας και εστιάστε στο να γίνετε καλύτεροι, όχι τέλειοι!

“Ακόμα και ένα μικρό βήμα μπροστά είναι καλύτερο από το να στέκεσαι ακίνητος.”

Zig Ziglar

* * *

Ας μην ξεχνάμε ότι κάθε σχέση είναι διαφορετική, ειδικά αυτή με τον εαυτό μας. Καλό είναι να μην υποτιμάται η συνεργασία με έναν εξειδικευμένο σύμβουλο που με τις γνώσεις του και την εμπειρία του θα μπορέσει να προσφέρει βοήθεια και μια πιο ξεκάθαρη ματιά. Σε περίπτωση που θέλετε να μιλήσετε για τους δικούς σας προβληματισμούς, κλείστε τη συνεδρία σας εδώ για να συζητήσουμε ό,τι σας απασχολεί.

Γαβριέλλα Καραπατή