Μήπως είσαι το θύμα στις σχέσεις σου;
Περιγράφοντας η Λού (όνομα υποθετικό) τον εαυτό της, συνειδητοποίησε ότι ήταν μονίμως εκείνη που έτρεχε να ικανοποιήσει τις επιθυμίες των δικών της ανθρώπων. Είχε κάνει στην άκρη την ζωή της και φρόντιζε με συνέπεια για όλους. Από τους πιο παραγκωνισμένους συμμαθητές της στο σχολείο μέχρι τις υπερβολικές απαιτήσεις της οικογένειας αλλά και των φίλων, που τελικά αποδείχθηκε ότι μόνο φίλοι δεν ήταν. Κλασικό παράδειγμα του ‘’καλού παιδιού’, μονίμως απασχολημένη με έγνοιες που δεν ήταν δικές της, έτρεχε προσπαθώντας να καλύψει ανάγκες άλλων. Η Λου θυμάται και περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια, πως και γιατί, πριν πάει ακόμα στο σχολείο, ανέλαβε την συναισθηματική κάλυψη της μητέρας της. Οικογένεια δεν δημιούργησε ποτέ και όπως λέει “δεν πρόλαβα να εξερευνήσω και να καταλάβω τον εαυτό μου κι έτσι δεν είχα επιθυμίες”
Είναι γνωστό ότι τα άτομα με αυξημένη ενσυναίσθηση, δημιουργούν σχέσεις με δύσκολους και πολλές φορές κακοποιητικούς τύπους ανθρώπων όπως είναι οι ναρκισσιστές. Εξαιτίας της ευαισθησίας τους και της συμπονετικής τους φύσης, τα άτομα αυτά προσελκύουν ανθρώπους που θα χρησιμοποιήσουν την αυξημένη ενσυναίσθησή τους προς όφελός τους. Το μοτίβο αυτό της σχέσης επαναλαμβάνεται γιατί άτομα, όπως η Λου, αναλαμβάνουν εύκολο το ρόλο του θύματος.
Η αλήθεια είναι ότι οι άνθρωποι με αυξημένη ενσυναίσθηση και συνεπώς υψηλή ευαισθησία θα μπουν εύκολα στο ρόλο του θύματος. Πολλές φορές χαρακτηρίζονται ως ανασφαλή ή και καταθλιπτικά άτομα και οπωσδήποτε ότι έχουν “πολλά θέματα να λύσουν”. Γεγονός είναι πως όταν το περιβάλλον σας ψιθυρίζει ότι είσαστε πολύ ευαίσθητοι, ντροπαλοί, ότι δεν βάζετε όρια, δεν ξέρετε να διεκδικείτε κι εύκολα κάνετε στην άκρη, τότε είναι λογικό να υποθέσετε ότι κάτι δεν πάει καλά με εσάς. Αναλαμβάνοντας αρχηγική θέση στη ζωή σας όσοι γνωρίζουν καλά πως να σας χρησιμοποιήσουν προς όφελος τους, είναι φυσικό και επόμενο να νιώσετε τελικά το θύμα της υπόθεσης.
Όταν ένας άνθρωπος αντιληφθεί τον εαυτό του ως θύμα και δεν μπορέσει να αντιδράσει, τότε έρχεται αντιμέτωπος με το γαϊτανάκι των αρνητικών του συναισθημάτων Η θυματοποίηση βλάπτει σοβαρά την αυτοεκτίμησή σας και είναι ό,τι χειρότερο για τις σχέσεις σας. Όσοι έχουν μπει για τα καλά στο ρόλο του θύματος, χωρίς να το καταλάβουν και να το συνειδητοποιούν, περιμένουν οι γύρω τους να τους φέρονται με τον γνωστό σε αυτούς άσχημο τρόπο. ‘’Γοητεύονται’’ από ανθρώπους που τους υποβιβάζουν, τους προσβάλουν, τους χρησιμοποιούν ή και τους κακοποιούν, έστω μόνο λεκτικά και νιώθουν άβολα με αυτούς που θέλουν να μοιραστούν την αγάπη τους μαζί τους. Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί αφενός αυτό γνωρίζουν ως οικεία συμπεριφορά και αφετέρου το να εισπράττουν χαρά, ενδιαφέρον, αγάπη και αφοσίωση είναι άγνωστες έννοιες στη ζωή τους.
Με ποιό τρόπο ένας άνθρωπος με τα χαρακτηριστικά του θύματος μπορεί να προστατεύσει τον εαυτό του και να βελτιώσει τη ζωή του αλλά και το πως “βλέπει” τον εαυτό του.
- Αν εκφράσεις όπως, “δεν αξίζω”, “είμαι χαμένος/η”, “σιγά μην πάρω προαγωγή”, ή “εμένα θα κοιτάξει;” σας θυμίζουν κάτι, αναλογιστείτε τι κάνετε στον εαυτό σας με το επαναλαμβάνεται διαρκώς το πόσο ανάξιοι είστε και αποφασίστε να σας ρωτήσετε “αν πραγματικά πιστεύετε ότι δεν αξίζετε”. Η απάντηση μάλλον θα σας εκπλήξει, γιατί τις περισσότερες φορές επαναλαμβάνουμε αυτό που ακούμε, αυτό που μας χρεώνουν οι άλλοι και όχι αυτό που πιστεύουμε για τον εαυτό μας.
- Μελετήστε λίγο αυτούς που σας έχουν “φορέσει” τον ρόλο του θύματος. Μήπως αυτά που σας χρεώνουν ως ανικανότητες, είναι τα ίδια ή αντίστοιχα με αυτά που τους χρέωσε στο παρελθόν το περιβάλλον τους; Μήπως επαναλαμβάνουν γνωστές συμπεριφορές και μοτίβα από τη δική τους τη ζωή και τα προβάλλουν επάνω σας; Ανατρέξτε στην παιδική σας ηλικία και θυμηθείτε, το περιβάλλον που μεγαλώσατε λειτουργούσε ενθαρρυντικά και υποστηρικτικά για εσάς ή μήπως ήταν συχνά επικριτικό;
- Μιλήστε στον εαυτό σας όπως θα μιλούσατε σε ένα φίλο σας. Θα τον αφήνατε να πιστεύει ότι δεν αξίζει να αγαπηθεί, να δημιουργήσει μια όμορφη σχέση, να έχει φίλους, κοινωνική ζωή και να εξελίξει την καριέρα του όπως επιθυμεί; Βλέπετε για τους φίλους μας και για όσους νοιαζόμαστε κάνουμε τα αδύνατα δυνατά για να τους ενθαρρύνουμε, εμάς γιατί μας σαμποτάρουμε; Αν δεν αναλάβουμε την πρωτοβουλία να υπερασπιστούμε και να εμψυχώσουμε τον εαυτό μας, γιατί πιστεύουμε ότι θα το κάνουν οι άλλοι για εμάς;
- Απομακρύνετε από τη ζωή σας οποιονδήποτε σας μιλάει αρνητικά ή σας φέρεται άσχημα και θέστε τα όριά σας. Να είστε αυστηροί με όσους προσπαθούν να σας μειώσουν και επιτέλους πείτε στον εαυτό σας αυτό που λαχταράτε να ακούσετε από τους άλλους, ότι δεν είστε το θύμα της υπόθεσης και φροντίστε να σας επιβραβεύσετε γι’ αυτό με ένα μικρό δώρο.
Το να πιστεύετε ότι είστε το θύμα και πως ό,τι δυσάρεστο συμβαίνει σας αξίζει, είναι μια λανθασμένη πεποίθηση η οποία όμως, υποσυνείδητα, ελέγχει τη συμπεριφορά, τις ενέργειες και τις αποφάσεις που παίρνετε για τη ζωή σας.
Αν αντιλαμβάνεστε ότι σας φέρθηκαν με τρόπο τέτοιο ώστε να αναλάβετε το ρόλο του θύματος, κάντε πρώτοι εσείς την κίνηση και πείτε δυνατά στον εαυτό σας ότι αυτό δεν ισχύει. Δεν είστε πλέον εσείς το θύμα. Μιλήστε σε εσάς με την ίδια αυστηρότητα αλλά και συμπόνια που θα δείχνατε σε ένα αγαπημένο σας πρόσωπο. Υπάρχει περίπτωση να νιώσετε θυμό και να έχετε έντονα συναισθήματα στην αρχή και είναι ΟΚ. Όμως σε αυτό που αξίζει να εστιάσετε, είναι να σταματήσετε να μειώνετε τον εαυτό σας από τη μια και από την άλλη να ανακαλύψετε τα δυνατά σας σημεία και να αρχίσετε να τα προβάλετε. Οι νάρκισσοι δεν πλησιάζουν όσους πατούν γερά στα πόδια τους, να το θυμάστε αυτό και να συνεχίσετε να σας προστατεύετε.
“Αυτό που εσύ πιστεύεις για τον εαυτό σου είναι πολύ πιο σημαντικό από αυτό που πιστεύουν οι άλλοι για σένα”
Seneca
* * *
Ας μην ξεχνάμε ότι κάθε σχέση είναι διαφορετική, ειδικά αυτή με τον εαυτό μας. Καλό είναι να μην υποτιμάται η συνεργασία με έναν εξειδικευμένο σύμβουλο που με τις γνώσεις του και την εμπειρία του θα μπορέσει να προσφέρει βοήθεια και μια πιο ξεκάθαρη ματιά. Σε περίπτωση που θέλετε να μιλήσετε για τους δικούς σας προβληματισμούς, κλείστε τη συνεδρία σας εδώ για να συζητήσουμε ό,τι σας απασχολεί.
Γαβριέλλα Καραπατή
