Τι προσπαθεί να σου πει το Σώμα σου; Η αλήθεια πέρα από τις δίαιτες

“Δεν καταλαβαίνω τι συμβαίνει,” είπε η Μυρτώ* στην πρώτη μας συνεδρία. “Έχω δοκιμάσει τα πάντα,  δίαιτες, γυμναστήριο, ακόμα και χάπια αδυνατίσματος. Χάνω κάποια κιλά και μετά τα παίρνω πίσω και με τόκο. Νιώθω ότι το σώμα μου με πολεμάει κι εγώ δεν έχω πια άλλες δυνάμεις για να προσπαθήσω.”

Η Μυρτώ, μητέρα δύο παιδιών και εργαζόμενη, ήρθε αρχικά με ένα απλό αίτημα: “Θέλω να χάσω βάρος ταλαιπωρούμε εδώ και 15 χρόνια και κανείς δεν έχει καταφέρει να με βοηθήσει.” Όμως καθώς συζητούσαμε, αποκαλύφθηκε μια βαθύτερη αλήθεια. Δεν ήταν απλά τα κιλά που την προβλημάτιζαν. Ήταν η συνεχής κούραση, οι πονοκέφαλοι, η αϋπνία, τα φουσκώματα, η έλλειψη ενέργειας, ο θυμός και οι ενοχές για τις νυχτερινές και θεωρητικά ανεξήγητες λιγούρες. Το σώμα της Μυρτώς δεν την πολεμούσε, προσπαθούσε όμως απεγνωσμένα να της πει κάτι, να επικοινωνήσει μαζί της.

* Μυρτώ: όνομα τυχαίο

• Γιατί δεν ακούμε το σώμα μας;

Για να είμαστε ειλικρινείς, οι περισσότεροι από εμάς έχουμε χάσει την επαφή με το σώμα μας. Πώς όμως συνέβη αυτό; Είναι απλό: η καθημερινότητά μας είναι τόσο απαιτητική και πολυάσχολη, που συχνά αγνοούμε τα μηνύματα που μας στέλνει το σώμα μας.

Η Μυρτώ εξομολογήθηκε: “Τρώω πάντα στο πόδι, μπροστά στον υπολογιστή. Το πρωινό συνήθως το παραλείπω. Το μεσημέρι τρώω γρήγορα ένα σάντουιτς και το βράδυ, αφού βάλω τα παιδιά για ύπνο, πέφτω εξαντλημένη στον καναπέ τρώγοντας junk food ή ένα  γλυκό”.

Σας ακούγεται γνώριμο; Αναρωτηθείτε, πότε ήταν η τελευταία φορά που φάγατε με πλήρη προσοχή, απολαμβάνοντας κάθε μπουκιά; Ή πότε κοιμηθήκατε αρκετά ώστε να ξυπνήσετε φυσικά, χωρίς ξυπνητήρι; Ή πότε κάνατε μια άσκηση επειδή το σώμα σας ζητούσε κίνηση, και όχι γιατί τρέχατε για να προλάβετε τι;

• Πώς μπορεί η σχέση με το φαγητό να είναι καθρέφτης της ζωής μας;

Παρατήρησα ότι η Μυρτώ έτρωγε ακριβώς όπως ζούσε: βιαστικά, με άγχος, χωρίς να ζει στο εδώ και το τώρα και χωρίς απόλαυση. Όπως δεν αφιέρωνε χρόνο στον εαυτό της, έτσι δεν αφιέρωνε χρόνο ούτε στο φαγητό της. 

Όμως, αν δεν ακούς το σώμα σου όταν σου λέει ότι πεινάει, πώς θα το ακούσεις όταν σου λέει ότι είναι χορτάτο; Αν τρως για να καλύψεις συναισθηματικές ανάγκες, πώς θα μάθεις ποια είναι η πραγματική πείνα;

Τι θα σκεφτόσουν αν σου έλεγα ότι τα παραπανίσια κιλά συχνά δεν είναι το πρόβλημα αλλά το σύμπτωμα; Η έλλειψη επαφής με το σώμα μας οδηγεί σε μια σειρά από συμπεριφορές που εντείνουν το πρόβλημα:

• Τρώμε υπερβολικά γρήγορα, μη δίνοντας χρόνο στο σώμα να μας πει “αρκετά”.
• Τρώμε από συνήθεια, ανία ή για συναισθηματική ανακούφιση.
• Επιλέγουμε τροφές με ελάχιστη διατροφική αξία που δεν ικανοποιούν πραγματικά το σώμα μας.
• Στερούμαστε τον ύπνο, που είναι βασικός ρυθμιστής της όρεξης και του μεταβολισμού.
• Αντιμετωπίζουμε την άσκηση ως τιμωρία για την ανθυγιεινή διατροφή, αντί ως πηγή χαράς και ζωτικότητας

• Τι συμβαίνει στο σώμα μας όταν είμαστε συνεχώς σε υπερένταση;

“Το σώμα σου βρίσκεται διαρκώς σε κατάσταση συναγερμού,” εξήγησα στη Μυρτώ. “Είναι σαν να προσπαθείς να πλέξεις ένα πουλόβερ ενώ κάποιος συνεχώς τραβάει το νήμα από την άλλη πλευρά. Αντί να δημιουργείς κάτι όμορφο με τον δικό σου ρυθμό, σπαταλάς ενέργεια προσπαθώντας να συγκρατήσεις το νήμα και τελικά το πλεκτό σου καταλήγει γεμάτο κόμπους και με ανομοιόμορφη πλέξη .”

Όταν είμαστε διαρκώς αγχωμένοι, το σώμα μας παράγει περισσότερη κορτιζόλη, την ορμόνη του στρες. Και ξέρεις κάτι ενδιαφέρον; Αυτή η ορμόνη όχι μόνο μας κάνει να αποθηκεύουμε περισσότερο λίπος, ειδικά στην κοιλιά, αλλά και αυξάνει την επιθυμία για γλυκά και λιπαρά!

Στις συνεδρίες μου, έχω παρατηρήσει ότι η χρόνια παραγωγή κορτιζόλης επηρεάζει επίσης τον ύπνο μας, την πέψη, ακόμα και το ανοσοποιητικό μας. Είναι ένας φαύλος κύκλος: νιώθουμε άγχος, τρώμε για παρηγοριά, κοιμόμαστε άσχημα, ξυπνάμε κουρασμένοι, χρειαζόμαστε καφέ και ζάχαρη για ενέργεια… και συνεχίσουμε να ζούμε στην προσωπική μας λούπα.

• Πώς μπορείς να επανασυνδεθείς με το σώμα σου;

Η Μυρτώ με κοίταξε με μια έκφραση αναγνώρισης. “Οπότε τι προτείνεις; Πώς μπορώ να αρχίσω να ακούω το σώμα μου ξανά;” Και χωρίς πολλά λόγια της πρότεινα να ξεκινήσουμε με μερικές απλές πρακτικές που θα την βοηθούσαν να επανασυνδεθεί με το σώμα της.

• Φέρε την προσοχή σου στην αναπνοή σου

Κάτι τόσο απλό, αλλά τόσο ισχυρό. Δοκίμασε την άσκηση 4-7-8 για άμεση ηρεμία: Εστίασε την προσοχή σου στην αναπνοή σου. Εισπνοή για 4 δευτερόλεπτα, κράτημα για 7 δευτερόλεπτα, εκπνοή για 8. Πάρε 4 τέτοιες βαθιές αναπνοές πριν από κάθε γεύμα, και παρατήρησε τι συμβαίνει.

Η Μυρτώ δοκίμασε αυτή την τεχνική στο γραφείο μου. “Νιώθω ήδη πιο ήρεμη,” είπε έκπληκτη.

“Αυτό συμβαίνει επειδή ενεργοποιείς το παρασυμπαθητικό νευρικό σου σύστημα, που είναι υπεύθυνο για την ηρεμία και τη χαλάρωση,” της εξήγησα. “Είναι σαν να πατάς ένα κουμπί που λέει στο σώμα σου: ‘Όλα είναι εντάξει, μπορείς να χαλαρώσεις τώρα’.”

• Άσκηση με χαρά, όχι τιμωρία

Ξέρετε τι παρατηρώ συχνά στις συνεδρίες μου; Οι άνθρωποι βλέπουν την άσκηση ως τιμωρία. ‘Έφαγα γλυκό, πρέπει να πάω γυμναστήριο’. Είναι σαν να τιμωρούμε το σώμα μας επειδή μας προσέφερε απόλαυση!

Η αλλαγή ξεκινάει με μια απλή ερώτηση: “Ποια κίνηση με γεμίζει χαρά;” Για κάποιους είναι ο χορός, για άλλους η κολύμβηση, μια βόλτα στη φύση, η γιόγκα, το τένις και ό,τι άλλο. 

Η Μυρτώ όμως είχε αντίρρηση: “δεν καίω αρκετές θερμίδες με απλές ασκήσεις!”

“Θα σε προκαλέσω να σκεφτείς διαφορετικά,” της απάντησα. “Τι θα γινόταν αν η κίνηση δεν αφορούσε τις θερμίδες, αλλά το πώς σε κάνει να νιώθεις; Επιπλέον, ποια άσκηση είναι πιο αποτελεσματική: αυτή που καίει 500 θερμίδες αλλά την κάνεις μια φορά το μήνα με βαριά καρδιά, ή αυτή που καίει 200 θερμίδες αλλά την απολαμβάνεις και την κάνεις τρεις φορές την εβδομάδα;”

• Ύπνος: Ο αόρατος βοηθός στη διαχείριση του βάρους

Αν μπορούσα να σας δώσω μόνο μία συμβουλή για τη διαχείριση βάρους, ξέρειτε ποια θα ήταν; Κοιμηθείτε περισσότερο και καλύτερα.

Ο επαρκής ύπνος:

• Ρυθμίζει τις ορμόνες της πείνας (γκρελίνη) και του κορεσμού (λεπτίνη)
• Μειώνει την επιθυμία για ζάχαρη και επεξεργασμένα τρόφιμα
• Βελτιώνει τον μεταβολισμό
• Ενισχύει την ενέργεια για φυσική δραστηριότητα
• Μειώνει το στρες και την παραγωγή κορτιζόλης

-“Για να δούμε με ειλικρίνεια την κατάσταση,” είπα στη Μυρτώ, “τι κάνεις το τελευταίο μισάωρο πριν κοιμηθείς;”
-“Συνήθως ελέγχω τα email μου, χαζεύω στο Instagram ή βλέπω τηλεόραση,” παραδέχτηκε.
-“Το μπλε φως από τις οθόνες καταστέλλει την παραγωγή μελατονίνης, της ορμόνης που χρειαζόμαστε για έναν ποιοτικό ύπνο. Είναι σαν να λες στο σώμα σου ότι είναι ακόμα μέρα, ενώ θα έπρεπε να προετοιμάζεται για ξεκούραση.”

• Διαισθητική διατροφή: Εμπιστεύσου ξανά το σώμα σου

Όταν αντιμετωπίζουμε τη διατροφή ως αριθμούς (θερμίδες, γραμμάρια, πόντοι), χάνουμε την επαφή με τις πραγματικές ανάγκες του σώματός μας. Η διαισθητική διατροφή είναι μια προσέγγιση που μας διδάσκει να ακούμε ξανά τα σήματα πείνας και κορεσμού του σώματός μας.

“Πριν φας, ρώτα τον εαυτό σου: ‘Πεινάω πραγματικά ή μήπως είμαι αγχωμένη, κουρασμένη, ή βαριέμαι;’ Κι όταν τρως, δώσε προσοχή στο φαγητό σου. Παρατήρησε τα χρώματα, τις υφές, τις γεύσεις. Μάσησε αργά. Σταμάτα στη μέση του γεύματος και αναρωτήσου: ‘Πόσο χορτάτη νιώθω; Χρειάζομαι περισσότερο φαγητό;'”
“Αλλά αν ακούσω το σώμα μου, φοβάμαι ότι θα τρώω συνέχεια!” απάντησε η Μυρτώ.
“Αυτός είναι ένας πολύ συνηθισμένος φόβος,”είπα. “Σκέψου όμως το εξής: αν έχεις ζήσει για χρόνια με περιορισμούς, το σώμα σου ίσως αρχικά ζητήσει περισσότερο φαγητό, ειδικά τροφές που έχεις απαγορεύσει στον εαυτό σου. Είναι σαν την αντίδραση ενός παιδιού που του λέμε ‘όχι γλυκά’,  αμέσως θέλει περισσότερα! Όμως με την πάροδο του χρόνου, καθώς αρχίζεις να εμπιστεύεσαι ότι μπορείς να φας ό,τι θέλεις χωρίς ενοχές, η επιθυμία εξισορροπείται.”

• Τι γίνεται με τα κιλά;

“Το ξέρω ότι ανησυχείς πως με αυτή την προσέγγιση δεν θα χάσεις βάρος. Αλλά τι θα έλεγες αν σου πρότεινα να βάλουμε στην άκρη τη ζυγαριά για ένα διάστημα;”

Η Μυρτώ με κοίταξε έκπληκτη.

“Δεν σου λέω να εγκαταλείψεις τον στόχο σου για μια πιο υγιή σχέση με το σώμα σου. Αλλά τι θα συνέβαινε αν, αντί να επικεντρωνόμαστε στα κιλά, εστιάζαμε στο πώς νιώθεις; Στην ενέργειά σου, στην ποιότητα του ύπνου σου, στη διάθεσή σου, στην πεπτική σου λειτουργία; Αυτοί είναι δείκτες υγείας πολύ πιο αξιόπιστοι από έναν αριθμό στη ζυγαριά.”

Της εξήγησα ότι όταν φροντίζουμε πραγματικά το σώμα μας, του προσφέρουμε ποιοτικό ύπνο, θρεπτικά φαγητά σε ποσότητες που μας ικανοποιούν (ούτε πολύ, ούτε λίγο), κίνηση που απολαμβάνουμε, και διαχειριζόμαστε το στρες, το βάρος μας τείνει να σταθεροποιείται φυσικά σε ένα υγιές για εμάς επίπεδο. Μπορεί να μην είναι το “ιδανικό” βάρος που έχουμε φανταστεί, αλλά θα είναι το βάρος στο οποίο το σώμα μας λειτουργεί καλύτερα.

• Πώς θα ξεκινήσεις;

Ξέρω ότι όλα αυτά μπορεί να ακούγονται αρκετά διαφορετικά από αυτά που έχεις στο μυαλό σου, σε προσκαλώ όμως να δοκιμάσεις μια διαφορετική προσέγγιση, γιατί αυτό που έκανες μέχρι τώρα δεν σου έφερε τα αποτελέσματα που επιθυμούσες. Σωστά;

Με τη Μυρτώ συμφωνήσαμε σε ένα απλό σχέδιο δράσης:

1. Αφιέρωση 5 λεπτών κάθε πρωί σε αναπνευστικές ασκήσεις: ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ξύπνημα λίγο νωρίτερα
2. Διατήρηση ημερολογίου διάθεσης και φαγητού: όχι για να καταγράφει θερμίδες αλλά για να εντοπίσει μοτίβα συναισθηματικής διατροφής
3. Καθιέρωση μιας βραδινής ρουτίνας: χωρίς οθόνες 30 λεπτά πριν τον ύπνο
4. Εύρεση μιας μορφής κίνησης που της δίνει χαρά: η Μυρτώ θυμήθηκε πόσο της άρεσε παλιά ο χορός 
5. Εξάσκηση στην ενσυνείδητη διατροφή: αρχίζοντας με ένα γεύμα την ημέρα χωρίς οθόνες ή άλλες αποσπάσεις

• Ο δρόμος προς την αυτοφροντίδα

Στις επόμενες συνεδρίες, η Μυρτώ άρχισε να παρατηρεί αλλαγές. Όχι απαραίτητα μεγάλες αλλαγές στη ζυγαριά, τουλάχιστον όχι αμέσως, αλλά αλλαγές στον τρόπο που αισθανόταν και αντιδρούσε.

“Πρώτη φορά κατάλαβα ότι τρώω από στρες όταν τα παιδιά γυρίζουν από το σχολείο,” είπε. “Και παρατήρησα ότι όταν κοιμάμαι καλύτερα, έχω λιγότερη λαχτάρα για γλυκά.”

Με τον καιρό, η Μυρτώ άρχισε να εμπιστεύεται το σώμα της και να το σέβεται. Έμαθε να αναγνωρίζει τα πραγματικά σήματα πείνας, να απολαμβάνει το φαγητό χωρίς ενοχές, να κινείται με τρόπους που της έδιναν χαρά. Η απώλεια βάρους ήρθε ως παρενέργεια μιας πιο ισορροπημένης ζωής, όχι ως αποτέλεσμα αυστηρών στερήσεων.

“Ξέρεις,” μου είπε κάποια στιγμή, “ποτέ δεν κατάλαβα ότι η φροντίδα του εαυτού μου δεν είναι εγωισμός. Είναι το θεμέλιο για να μπορώ να φροντίζω αποτελεσματικά και τους άλλους γύρω μου.”

“Αυτό ακριβώς είναι η αυτοφροντίδα, δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη. Όπως στο αεροπλάνο μας λένε να βάλουμε πρώτα τη δική μας μάσκα οξυγόνου και μετά του παιδιού μας. Γιατί δεν μπορούμε να δώσουμε αυτό που δεν έχουμε.”

Η ιστορία της Μυρτώς μπορεί να μοιάζει με τη δική σου, μπορεί και όχι. Αλλά αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε κάποια από τα σημεία που συζητήσαμε, ίσως είναι ώρα να αναρωτηθείς:

Πώς θα ήταν η ζωή μου αν έπαυα να πολεμώ το σώμα μου και άρχιζα να συνεργάζομαι με αυτό; Τι θα συνέβαινε αν αντιμετώπιζα το βάρος μου όχι ως πρόβλημα που πρέπει να “διορθώσω”, αλλά ως μήνυμα που πρέπει να ακούσω; Τι θα γινόταν αν η αυτοφροντίδα γινόταν προτεραιότητα και όχι πολυτέλεια στη ζωή μου;

Θυμήσου: το σώμα σου είναι ο πιο πιστός σύντροφός σου. Δεν είναι εχθρός που πρέπει να υποτάξεις, αλλά φίλος που περιμένει υπομονετικά να τον ακούσεις. Και όταν αρχίσεις να το ακούς, θα εκπλαγείς από την εξαιρετική σοφία που κρύβει.

“Η αληθινή αυτοφροντίδα δεν είναι η αμφισβήτηση του εαυτού μας για αυτό που είμαστε, αλλά η αγάπη του εαυτού μας για όλα όσα μπορούμε να γίνουμε.”

* * *

Ξεκίνησε κι εσύ το ταξίδι προς τη νέα σχέση με το σώμα σου!

Σε προσκαλώ σε μια διαγνωστική συνεδρία 30 λεπτών όπου θα διερευνήσουμε τη δική σου μοναδική σχέση με το σώμα και το φαγητό. Δεν πρόκειται για μια ακόμη δίαιτα – είναι μια ευκαιρία να ανακαλύψεις τι πραγματικά προσπαθεί να σου πει το σώμα σου.

Κλείσε τώρα τη συνεδρία σου στέλνοντας email με θέμα “Θέλω να ακούσω το σώμα μου” στο karapati.gabriella@gmail.com ή κάνε κλικ εδώ για άμεση επικοινωνία. Οι θέσεις είναι περιορισμένες!

 

Γαβριέλλα Καραπατή
Personal Life Coach